Sagowiec przetrwał trzy masowe wymieranie dinozaurów i pierwszych ludzi, ale z powodu dzisiejszych zmian klimatycznych
Sagowiec ma szorstki, mocny pień i skierowaną ku górze kępkę twardych, przypominających palmę liści. Jego wygląd jest bardziej spójny z późną kredą niż ze światem współczesnym.
Sagowce istnieją od bardzo dawna, ale trudno je nazwać żywymi skamieniałościami. Sagowce bardzo się zmieniły w swoim życiu i być może to do nas należy ich uratowanie.
Chociaż doświadczyli wielumasowe wymieranie, dziś wiele gatunków sagowców jest zagrożonych przez nas. Ludzie nie tylko zmieniają siedlisko tych roślin, ale także handlują rzadkimi, zagrożonymi sagowcami. Z tego powodu rośliny, które istniały od milionów lat, mogą zniknąć.
Kiedy pojawiły się sagowce?
Cyklady pojawiły się jeszcze przed pierwszymidinozaury. Około 280 milionów lat temu na terenach dzisiejszego brazylijskiego basenu Paraná rosła roślina o twardym, łuszczącym się pokryciu. Paleobotanicy znają tę roślinę jako Iratinia australis, najstarszą znaną sagowiec.
„W skamielinach znaleziono wiele znakówsagowce”, mówi Mario Coiro z Instytutu Ronina. Pojawienie się pierwszych sagowców na Ziemi jest częścią historii paleobotanicznej, w której istniały rośliny, które nie wyglądały jak te, które widzimy dzisiaj.
„Wiemy, że sagowce są spokrewnione z innymiinteresujące gatunki roślin, na przykład z paprociami nasiennymi, które teraz wszystkie wyginęły” – powiedziała Cristina López-Gallego, botanik z Uniwersytetu Starożytnego.
Sagowce nie stały się od razu szybko i skuteczniezwielokrotniać. Rośliny przetrwały najgorsze masowe wymieranie, które miało miejsce pod koniec okresu permu, 252 miliony lat temu. A potem zaczęły aktywnie rozprzestrzeniać się wraz z wczesnymi dinozaurami i ssakami w triasie.
Jak wyglądają i działają sagowce?
Na pierwszy rzut oka może się wydawać, że są to cykladynie różni się tak bardzo od małej palmy lub innych znanych roślin. Jednak pozory mogą mylić: z technicznego punktu widzenia sagowce to rośliny nagonasienne – duża rodzina obejmująca wszystkie drzewa iglaste.
W sagowce są szyszki, które je zawierająnasiona to struktury zwane stobili. Rosną w centrum korony rośliny. Niektóre sagowce są małe i tylko kilka cali nad ziemią, podczas gdy inne mogą być wyższe od człowieka. Jednak ananasowy kształt, liście i szyszki są od bardzo dawna cechą charakterystyczną sagowców.
Jak sagowce zaczęły się rozprzestrzeniać i zmieniać?
Między 200 a 66 milionami lat temu sagowce,pozornie rośnie wszędzie i jest aktywnie zjadany przez dinozaury. Paleontolodzy sugerowali nawet, że do rozprzestrzeniania się sagowców przyczyniły się dinozaury, zjadające ich owoce wraz z nasionami.
Starożytne gady mogły nosić nasionasagowice w nowe miejsca, gdzie był nawóz i dobre warunki. Paleontolodzy znaleźli także wizerunki sagowców na rysunkach prymitywnych ludzi. Wydaje się zatem, że od tego czasu sagowce w ogóle się nie zmieniły, ale tak nie jest.
W badaniu z 2011 r. ekspert ds. cyklad zKrólewski Ogród Botaniczny w Sydney Natalie Nagalingum i jej współpracownicy odkryli, że sagowce reagują na zmiany w klimacie Ziemi i szybko przystosowują się do dalszego wzrostu.
В настоящее время существует около 300 живых видов саговников, но большинство из них не старше примерно 12 млн лет. То, что ученые наблюдают сегодня — это диверсификация саговников, которая произошла гораздо ближе к сегодняшнему дню, чем к периоду, когда эти растения поедали динозавры еще в юрском периоде.
Sagowce rozkwitły w mezozoiku, przetrwały masęwyginięcie, które zakończyło epokę dinozaurów, a następnie zaczęło się ponownie rozwijać w ciągu ostatnich 12 milionów lat. Aktywnie rozmnażały się w warunkach tropikalnych z odpowiednią kombinacją upałów i opadów. Sagowce nie były zależne od dinozaurów, ewoluowały zgodnie z bardziej globalnymi czynnikami, takimi jak zmiany klimatyczne i pory roku.
W rzeczywistości, zauważa Mario Coiro z Instytutu Ronina, żyjące dziś sagowce rosną w wielu różnych miejscach i przybierają różne kształty – dowód na to, jak rośliny zmieniały się na przestrzeni czasu.
Dlaczego sagowce wymierają?
Ale mimo swojej długiej historii, dzisiajsagowce walczą o życie. „Dzisiaj sagowce są w największym niebezpieczeństwie. Około 62% znanych gatunków znajduje się na Czerwonej Liście IUCN – katalogu gatunków znajdujących się na skraju wyginięcia. Ten odsetek obejmuje dziesiątki gatunków, które dostały się tam przez nas” – powiedział Lopez-Gallego.
Саговники исчезают по ряду причин. Большинство видов страдает от разрушения и деградации среды обитания. В 2016 году ботаники сообщили, что саговники охраняемого рода Encephalartos нашли на рынках Южной Африки — вероятно, их использовали в традиционной медицине.
Wiele sagowców jest zagrożonychzaginięcia są również eksportowane z RPA i sprzedawane prywatnym kolekcjonerom. Sagowce przetrwały trzy masowe wymieranie, ale ludzie znacznie skuteczniej zmniejszają ich populacje.W Afryce, obu Amerykach i Azji podjęto inicjatywy mające na celu ochronę pozostałych sagowców. Lokalne programy ochrony, takie jak te w Ugandzie, współpracują z naukowcami mieszkającymi tam, gdzie rosną sagowce, aby pomóc chronić gatunek. A badania oparte na bankach genów pomogą botanikom hodować sagowce i sadzić je w miejscach, w których zniknęły. Sagowce były w stanie przetrwać bez nas 280 milionów lat, ale teraz potrzebują naszej pomocy - twierdzą naukowcy.
Czytaj więcej:
Poluje się na nią od wieków: co wiemy o planecie Vulcan obok Słońca?
Astronomowie znaleźli planetę w pobliżu Ziemi: ma bardzo dziwną orbitę
Niewytłumaczalna dualność występująca w fizyce cząstek elementarnych: do czego to doprowadzi